voyages labs🦉 Felsefe Kulübü English
Foucault

Foucault

1926–1984 · düşünür · 30 soru (kolay 6 · orta 16 · zor 8)

Michel Foucault, Nietzsche’nin soykütük yöntemini hapishane, klinik, akıl hastanesi ve cinsellik gibi kurumlara uygulayan Fransız düşünürdür. Gözetim ve Ceza’da (1975) modern iktidarın cezalandırmaktan çok gözetleyip normalleştirerek işlediğini gösterir; iktidar ile bilginin iç içe olduğunu savunur.

Bu konuda 10 soru çöz →Tüm konularla test

Ana fikirler

Kavramlar

iktidar/bilgi
Foucault’da: iktidar ile bilginin birbirini üretmesi; sınav buna örnektir.
arkeoloji
Bir dönemin söylemlerini, bilincin altındaki kurallar açısından incelemek.
episteme
Bir çağda neyin bilgi sayılabileceğini belirleyen altta yatan düzen.
disiplin iktidarı
Gözetim, normalleştirici yargı ve sınavla bedenleri biçimlendiren iktidar.
Panoptikon
Bentham’ın, mahkûmların ne zaman izlendiğini bilemediği gözetim hapishanesi tasarımı.
uysal bedenler
Disiplinle daha yararlı ve denetlenmesi daha kolay hale getirilmiş bedenler.
normalleştirme
İnsanları normal/anormal diye sınıflayıp norma yaklaştırma.
biyoiktidar
Nüfusun yaşamını yöneten, düzenleyen ve en iyileştirmeye çalışan iktidar.
yönetimsellik
“Davranışların yönlendirilmesi”: devletten bireye uzanan yönetme sanatları.
baskı varsayımı
Modern toplumun cinselliği yalnızca bastırdığı görüşü; Foucault reddeder.
parrhesia
Risk alarak açık ve doğru konuşma.
kendilik bakımı
Antik etikte kişinin kendini biçimlendirme pratiği; “varoluş estetiği”.

Sorular ve açıklamalı cevaplar

Bu konuda 30 soru var; burada 10 örnek ve açıklamaları duruyor. Tamamı için teste başlayın.

Kolay

  1. Foucault’nun ünlü kıldığı hapishane modeli Panoptikon’u kim tasarladı?
    1. Jeremy Bentham
    2. John Stuart Mill
    3. Thomas Hobbes
    4. Adam Smith
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: A) Jeremy Bentham

    Faydacı filozof Bentham. Foucault için Panoptikon disiplin iktidarının simgesidir.

    Kaynak: Oksala, J. (2003/2026). “Michel Foucault.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 2 April 2003; substantive revision 21 April 2026. ↗

  2. Gözetim ve Ceza hangi yıl yayımlandı?
    1. 1961
    2. 1966
    3. 1975
    4. 1984
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: C) 1975

    1975. 1961 Deliliğin Tarihi, 1966 Kelimeler ve Şeyler, 1984 ise Cinselliğin Tarihi’nin 2. ve 3. ciltleridir.

    Kaynak: Oksala, J. (2003/2026). “Michel Foucault.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 2 April 2003; substantive revision 21 April 2026. ↗

  3. Foucault “soykütük” adını ve fikrini hangi filozoftan alır?
    1. Kant
    2. Hegel
    3. Nietzsche
    4. Descartes
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: C) Nietzsche

    Nietzsche’nin Ahlakın Soykütüğü’nden. Foucault onu hapishane ve klinik gibi somut kurumlara uygular.

    Kaynak: Oksala, J. (2003/2026). “Michel Foucault.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 2 April 2003; substantive revision 21 April 2026. ↗

  4. Hangi kitap Foucault’nun Georges Canguilhem’in desteklediği doktora tezinden doğdu?
    1. Deliliğin Tarihi (1961)
    2. Bilginin Arkeolojisi (1969)
    3. Gözetim ve Ceza (1975)
    4. Kendilik Bakımı (1984)
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: A) Deliliğin Tarihi (1961)

    Deliliğin Tarihi aklın klasik çağda kendini delilikten nasıl ayırdığını, örneğin kapatma yoluyla, izler.

    Kaynak: Oksala, J. (2003/2026). “Michel Foucault.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 2 April 2003; substantive revision 21 April 2026. ↗

Orta

  1. Panoptikon, hiçbir gardiyan izlemezken bile neden işe yarar?
    1. Mahkûmlar zincirlidir
    2. Hücreler hareket edilemeyecek kadar küçüktür
    3. Mahkûmlar ne zaman izlendiklerini bilemez, bu yüzden kendilerini denetler
    4. Gardiyanlar her gün herkesin önünde ceza verir
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: C) Mahkûmlar ne zaman izlendiklerini bilemez, bu yüzden kendilerini denetler

    Görünürlük bir tuzaktır: Görülme ihtimali yeterlidir. Gözetim içselleşir ve iktidar neredeyse kendiliğinden işler.

    Kaynak: Oksala, J. (2003/2026). “Michel Foucault.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 2 April 2003; substantive revision 21 April 2026. ↗

  2. Hangisi disiplin iktidarının üç temel tekniğinden biri DEĞİLDİR?
    1. Hiyerarşik gözetim
    2. Normalleştirici yargı
    3. Sınav
    4. Gösteri olarak halka açık idam
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: D) Gösteri olarak halka açık idam

    Halka açık idam, Gözetim ve Ceza’nın başında anlatılan eski egemen iktidara aittir. Disiplin diğer üçüyle işler.

    Kaynak: Oksala, J. (2003/2026). “Michel Foucault.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 2 April 2003; substantive revision 21 April 2026. ↗

  3. “Uysal bedenler” nedir?
    1. Hastalıkla zayıflamış bedenler
    2. Disiplinle daha yararlı ve denetlenmesi daha kolay hale getirilmiş bedenler
    3. İdam sonrası mahkûm bedenleri
    4. Tüm kurallardan kurtulmuş bedenler
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Disiplinle daha yararlı ve denetlenmesi daha kolay hale getirilmiş bedenler

    Okullar, ordular, fabrikalar ve hapishaneler bedenleri çizelgeler, alıştırmalar ve gözetimle eğitir; yararlılığı ve itaati aynı anda artırır.

    Kaynak: Oksala, J. (2003/2026). “Michel Foucault.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 2 April 2003; substantive revision 21 April 2026. ↗

Zor

  1. Foucault yönetimselliği nasıl tanımlar?
    1. Parlamento usullerinin incelenmesi
    2. Davranışların yönlendirilmesi
    3. Devletin kaldırılması
    4. Çoğunluğun yönetimi
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Davranışların yönlendirilmesi

    Yönetmek, insanların kendilerini nasıl yönettiğini yönlendirmektir: devlet politikasından kişinin kendini yönetmesine kadar. Bunu 1977–78 ve 1978–79 derslerinde geliştirir.

    Kaynak: Oksala, J. (2003/2026). “Michel Foucault.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 2 April 2003; substantive revision 21 April 2026. ↗

  2. Foucault Kant’ın eleştirel sorusunu nasıl tersine çevirir?
    1. Zorunlu görünende neyin olumsal olabileceğini sorar
    2. Olumsalda neyin zorunlu olduğunu sorar
    3. Her türlü tarihsel araştırmayı reddeder
    4. Tanrı’nın varlığını kanıtlar
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: A) Zorunlu görünende neyin olumsal olabileceğini sorar

    Kant bilginin zorunlu koşullarını arıyordu; Foucault’nun tarihsel eleştirisi zorunlu diye sunulan sınırların bir tarihi olduğunu ve başka türlü olabileceğini gösterir.

    Kaynak: Oksala, J. (2003/2026). “Michel Foucault.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 2 April 2003; substantive revision 21 April 2026. ↗

  3. Soykütük, Nietzsche’nin izinden giderek neyi aramayı reddeder?
    1. Belgeleri
    2. Şeylerin saf, zamansız bir kökenini (Ursprung)
    3. İktidar ilişkilerini
    4. Tarihsel ayrıntıları
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Şeylerin saf, zamansız bir kökenini (Ursprung)

    Soykütük soylu bir köken yerine değerlerin ve kurumların ardındaki rastlantıları, çatışmaları ve tersine dönüşleri bulur.

    Kaynak: Oksala, J. (2003/2026). “Michel Foucault.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 2 April 2003; substantive revision 21 April 2026. ↗