voyages labs🦉 Felsefe Kulübü English
Lukács

Lukács

1885–1971 · düşünür · 31 soru (kolay 13 · orta 8 · zor 10)

György Lukács, Macar Marksist filozof ve edebiyat kuramcısıdır. Tarih ve Sınıf Bilinci'nde (1923) “şeyleşme” kavramını geliştirir: kapitalizmde insanlar arası ilişkiler şeyler arası ilişkiler gibi görünür. Romanın Kuramı (1916) ile edebiyat eleştirisini de derinden etkiledi.

Bu konuda 10 soru çöz →Tüm konularla test

Ana fikirler

Kavramlar

şeyleşme
İnsan yapımı ilişkilerin doğal, bağımsız şeyler gibi görünmesi.
meta fetişizmi
İnsanlar arası ilişkilerin şeyler (metalar) arası ilişki gibi görünmesi.
sınıf bilinci
Bir sınıfın toplumdaki tarihsel konumunun bilinci.
bütünlük
Toplumu tarihsel bir bütün olarak kavrama bakışı.
özne-nesne
Hem tarihi yapan hem onun ürünü olan özne.
yanlış bilinç
Toplumsal gerçeği çarpıtarak gören bilinç.
ideoloji
Gerçeği bir sınıfın çıkarına göre çarpıtan düşünce.
atfedilen
Gerçek insanların değil, konumlarının “gerektirdiği” sınıf bilinci.
nesnel olasılık
Weber’in kavramı: insanların durumlarını tam kavrasalar düşünecekleri.
proletarya
Emeğini satarak yaşayan işçi sınıfı.
zümre bilinci
Kapitalizm öncesi hukuki ayrıcalıklara dayalı toplumsal bilinç.

Sorular ve açıklamalı cevaplar

Bu konuda 31 soru var; burada 10 örnek ve açıklamaları duruyor. Tamamı için teste başlayın.

Kolay

  1. “Kültür bilimlerinin krizi” neydi?
    1. Fon eksikliği
    2. Her düşünce dış psikolojik, toplumsal ve tarihsel nedenlerin ürünüyse, bu bilimler kendi hakikat iddialarını çürütür
    3. Doğa bilimleri onların yerini aldı
    4. Fazla felsefi hale geldiler
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Her düşünce dış psikolojik, toplumsal ve tarihsel nedenlerin ürünüyse, bu bilimler kendi hakikat iddialarını çürütür

    İndirgemecilikleri kendi kendini çürütür. Marx da aynı sorunla karşılaştı: ideoloji herkesin bakışını çarpıtıyorsa o nasıl kurtuldu? Marksizmin indirgemeci olmayan bir bilinç kuramına ihtiyacı vardı.

    Kaynak: Connerton, P. (1974). “The Collective Historical Subject: Reflections on Lukács’ History and Class Consciousness.” The British Journal of Sociology, 25(2), 162–178. ↗

  2. Lukács kapitalist toplumu nasıl nitelendirir?
    1. Fiilen saydam
    2. Potansiyel olarak saydam ama fiilen opak
    3. Ne saydam ne opak
    4. Fiilen saydam ama potansiyel olarak opak
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Potansiyel olarak saydam ama fiilen opak

    Tarihte bütün olarak kavranabilecek ilk toplumdur, ama pratikte kendi yapısını gizler. Her iki özellik de aynı olgudan gelir: evrensel meta üretimi.

    Kaynak: Connerton, P. (1974). “The Collective Historical Subject: Reflections on Lukács’ History and Class Consciousness.” The British Journal of Sociology, 25(2), 162–178. ↗

  3. Kapitalist toplumu potansiyel olarak saydam kılan nedir?
    1. Özgür basın
    2. Ekonomi topluma egemen olur; her şey paranın evrensel diline çevrilir ve sınıf çıkarları çıplak bir açıklıkla görünür
    3. Demokratik kurumlar
    4. Din
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Ekonomi topluma egemen olur; her şey paranın evrensel diline çevrilir ve sınıf çıkarları çıplak bir açıklıkla görünür

    Meta sorunu kavrandığında bütünün tutarlı bir resmi ilk kez görünür hale gelir. Tarihsel materyalizm tam da bu toplumun özbilgisidir.

    Kaynak: Connerton, P. (1974). “The Collective Historical Subject: Reflections on Lukács’ History and Class Consciousness.” The British Journal of Sociology, 25(2), 162–178. ↗

  4. Kapitalist toplumu fiilen opak kılan nedir?
    1. Sansür
    2. İnsanlar arası ilişkilerin şeyler arası ilişkiler gibi göründüğü anarşik meta üretimi (meta fetişizmi)
    3. Fazla merkezi planlama
    4. Okuma yazma bilmeme
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) İnsanlar arası ilişkilerin şeyler arası ilişkiler gibi göründüğü anarşik meta üretimi (meta fetişizmi)

    “Bir çift ayakkabı beş sterlin” cümlesi; hayvan yetiştiricisi, çiftçi, işçiler, satıcı ve tüketici arasındaki, birbirini tanımayan insanların ilişkiler ağını gizler. Lukács meta fetişizmi bölümünün tarihsel materyalizmin tamamını içerdiğini söyler.

    Kaynak: Connerton, P. (1974). “The Collective Historical Subject: Reflections on Lukács’ History and Class Consciousness.” The British Journal of Sociology, 25(2), 162–178. ↗

Orta

  1. Connerton’a göre Tarih ve Sınıf Bilinci (1923) neden önemlidir?
    1. Edebiyat eleştirisi nedeniyle
    2. Marx’ın kuramının epistemolojik arka planını açığa çıkaran ilk büyük denemedir; Marx’ı Engels değil Hegel üzerinden okumayı öğretti
    3. Sovyet ortodoksisini savundu
    4. Psikanalizi kurdu
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Marx’ın kuramının epistemolojik arka planını açığa çıkaran ilk büyük denemedir; Marx’ı Engels değil Hegel üzerinden okumayı öğretti

    Etkisi, Marx’ın Ekonomik-Felsefi Elyazmaları’nın 1932’de yayımlanmasıyla güçlendi. Lukács’ın sonraki edebiyat yazıları, Sovyet rejiminde hayatta kalma kaygısıyla biçimlendiği için daha zayıf bulunur.

    Kaynak: Connerton, P. (1974). “The Collective Historical Subject: Reflections on Lukács’ History and Class Consciousness.” The British Journal of Sociology, 25(2), 162–178. ↗

  2. Kapitalizm öncesi toplumlar toplumsal ilişkilerinin ekonomik doğasının neden farkına varamaz?
    1. Çünkü insanlar cahildi
    2. Çünkü toplum henüz özünde ekonomik olarak yapılanmamıştı; ekonomik ve hukuki kategoriler iç içeydi ve zümre bilinci sınıf bilincini engelliyordu
    3. Çünkü para yoktu
    4. Çünkü tamamen saydamdılar
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Çünkü toplum henüz özünde ekonomik olarak yapılanmamıştı; ekonomik ve hukuki kategoriler iç içeydi ve zümre bilinci sınıf bilincini engelliyordu

    Zaten var olan bir ekonomik temeli “görmezden geldiklerini” söylemek yanıltıcı olur. Kavrayabildikleri bütün, ayrıcalıklar ağından oluşan hukuki bir bütünlüktü.

    Kaynak: Connerton, P. (1974). “The Collective Historical Subject: Reflections on Lukács’ History and Class Consciousness.” The British Journal of Sociology, 25(2), 162–178. ↗

  3. Lukács’a göre Marksizm ile burjuva düşünce arasındaki belirleyici fark nedir?
    1. Ekonomik nedenlerin önceliği
    2. Bütünlük bakış açısı
    3. Ampirizm
    4. Bireycilik
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Bütünlük bakış açısı

    A, Lukács’ın açıkça reddettiği yaygın varsayımdır. Hiçbir tekil olgu tarihsel bütünle ilişkilendirilmeden anlaşılamaz; bütünlük eksik olduğunda sahte ikilikler (olgu/değer, zorunluluk/özgürlük, özne/nesne) ortaya çıkar.

    Kaynak: Connerton, P. (1974). “The Collective Historical Subject: Reflections on Lukács’ History and Class Consciousness.” The British Journal of Sociology, 25(2), 162–178. ↗

  4. Connerton Lukács’ın estetik ve edebiyat üzerine sonraki yazılarını nasıl anlatır?
    1. En büyük başarısı olarak
    2. Kant’a dönüş olarak
    3. Salt ekonomik çözümleme olarak
    4. Sovyet rejiminde hayatta kalmak için Polonius rolüne zorlanmış parlak bir zihin olarak
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: D) Sovyet rejiminde hayatta kalmak için Polonius rolüne zorlanmış parlak bir zihin olarak

    Genişliklerine rağmen hayatta kalma mücadelesi içinde sık sık kavrayışla sıradanlığı karıştırırlar. Lukács’ın büyüklüğü 1923 denemelerine dayanır.

    Kaynak: Connerton, P. (1974). “The Collective Historical Subject: Reflections on Lukács’ History and Class Consciousness.” The British Journal of Sociology, 25(2), 162–178. ↗

Zor

  1. Toplumu doğa yasalarıyla yönetilen bir şey olarak gören burjuva bakışın sonuçlarından hangisi DEĞİLDİR?
    1. Ampirizm fetişi, “kesinlik kompleksi”
    2. Parçalanmış akademik iş bölümü
    3. İnsanlar yalnızca teknik ya da etik eylemde bulunan edilgen seyircilere dönüşür
    4. Toplumun tarihsel bir bütün olarak açıkça kavranması
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: D) Toplumun tarihsel bir bütün olarak açıkça kavranması

    Burjuva bakış tam da bütünlüğü göremez. Ruskin, Carlyle ya da Simmel gibi eleştirmenler bile yalnızca belirtileri görür. Teknoloji değişmez yasalar içinde çevreyi değiştirir; etik içe kapanır; hiçbiri toplumu dönüştürmez.

    Kaynak: Connerton, P. (1974). “The Collective Historical Subject: Reflections on Lukács’ History and Class Consciousness.” The British Journal of Sociology, 25(2), 162–178. ↗

  2. Aşağıdakilerden hangisi Lukács’ın saydığı burjuva felsefesinin “hayali özneleri”nden biri DEĞİLDİR?
    1. Kant’ın transandantal öznesi
    2. Fichte’nin mutlak egosu
    3. Hegel’in Mutlak Tin’i
    4. Proletarya
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: D) Proletarya

    Burjuva felsefesi bilinebileni yapılabilenle özdeşleştirir ama somut bir özne bulamaz ve kurgular üretir (Schiller’in estetik egosu da). Lukács’a göre proletarya, tarihin kendisinin yarattığı gerçek öznedir.

    Kaynak: Connerton, P. (1974). “The Collective Historical Subject: Reflections on Lukács’ History and Class Consciousness.” The British Journal of Sociology, 25(2), 162–178. ↗