voyages labs🦉 Felsefe Kulübü English
Kant

Kant

1724–1804 · düşünür · 37 soru (kolay 17 · orta 8 · zor 12)

Immanuel Kant, Königsberg'de yaşamış Alman filozoftur. Saf Aklın Eleştirisi'nde (1781) felsefede bir “Kopernik devrimi” önerir: bilgimiz nesnelere değil, nesneler bilgimizin biçimlerine uyar. Ahlak felsefesinde ise herkes için geçerli olabilecek ilkeye göre davranmayı isteyen kategorik buyruğu geliştirdi.

Bu konuda 10 soru çöz →Tüm konularla test

Ana fikirler

Kavramlar

transandantal tamalgı
Tüm tasarımları tek bir “düşünüyorum”a bağlayan bilinç birliği.
kategori
Anlama yetisinin deneyimden gelmeyen saf kavramları (nedensellik, birlik…).
sentetik a priori
Deneyimden bağımsız bilinen ama tanımdan çıkmayan, bilgimizi genişleten doğru.
a priori
Deneyimden bağımsız olarak bilinen.
a posteriori
Deneyime dayanarak bilinen.
fenomen
Bize göründüğü haliyle, bilinebilir dünya.
numen
Kendinde şeylerin bilinemez dünyası.
kendinde şey
Bizim deneyimimizden bağımsız, olduğu haliyle şey; Kant’a göre bilinemez.
Kopernik devrimi
Bilginin nesnelere değil, nesnelerin bilgimize uyduğu tezi.
transandantal idealizm
Kant’ın görüşü: bilinen dünya zihnin koşullarıyla kurulur, kendinde şeyler yine vardır.
sezgi çokluğu
Duyulardan gelen, henüz birleştirilmemiş dağınık veri.
sentez
Dağınık tasarımları kurala göre birleştirme işlemi.
dogmatizm
Aklın deneyimi aşan gerçekliği bilebileceğini varsayan tutum.
içkinlik
Bilginin mümkün deneyimle sınırlı olması.
aşkınlık
Bilginin deneyimin ötesine uzanabileceği iddiası.
ontolojik kanıt
Tanrı’nın varlığını yalnızca kavramından çıkarmaya çalışan kanıt (Anselmus).
kozmolojik kanıt
Neden zincirinden bir ilk nedene, Tanrı’ya varan kanıt (Aquinas).
gerçek yüklem
Bir kavrama yeni içerik ekleyen yüklem; Kant’a göre “varlık” böyle değildir.
kategorik buyruk
Kant’ın koşulsuz ahlak yasası: evrensel yasa olabilecek ilkeye göre davran.

Sorular ve açıklamalı cevaplar

Bu konuda 37 soru var; burada 10 örnek ve açıklamaları duruyor. Tamamı için teste başlayın.

Kolay

  1. Kant'ın Kopernik devriminin temel iddiası nedir?
    1. Bilgi nesnelere uymalıdır
    2. Nesneler bilgimize uymalıdır
    3. Tüm bilgi yalnızca duyumdan gelir
    4. Fikirlerin dünyaya uyduğunu Tanrı güvenceler
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Nesneler bilgimize uymalıdır

    Kant geleneksel varsayımı tersine çevirir: şeyler hakkında a priori olarak yalnızca onlara kendi koyduğumuzu biliriz. A reddettiği eski görüş, C deneycilik, D Descartes/Augustinus'un çözümüdür.

    Kaynak: Bonevac, D. (1993). “Kant’s Copernican Revolution.” In R. C. Solomon & K. M. Higgins (eds.), The Age of German Idealism (Routledge History of Philosophy, Vol. VI), ch. 2. London: Routledge. ↗

  2. Kant'ın eleştirel felsefesi hangi iki tezi birleştirir?
    1. İçkinlik + akılcılık
    2. Aşkınlık + deneycilik
    3. Öznelcilik + aşkınlık
    4. Deneycilik + içkinlik
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: A) İçkinlik + akılcılık

    Kant şüpheciyle bilginin deneyimle sınırlı olduğunda (içkinlik), dogmatikle a priori bilginin mümkün olduğunda (akılcılık) anlaşır. D şüpheciliğin kendisidir; B ve C Kant'ın reddettiği aşkınlığı içerir.

    Kaynak: Bonevac, D. (1993). “Kant’s Copernican Revolution.” In R. C. Solomon & K. M. Higgins (eds.), The Age of German Idealism (Routledge History of Philosophy, Vol. VI), ch. 2. London: Routledge. ↗

  3. Hume ve Kant zorunluluğun kaynağını nerede bulur?
    1. İkisi de: nesnelerin kendisinde
    2. Hume: beklenti duygusu; Kant: bilincin birliği
    3. Hume: Tanrı; Kant: alışkanlık
    4. Hume: kategoriler; Kant: duyum
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Hume: beklenti duygusu; Kant: bilincin birliği

    İkisi de zorunluluğun deneyimde bulunmadığında ve bizden geldiğinde anlaşır. Hume onu duygusal doğamıza (beklenti, alışkanlık), Kant ise nesnelerin birliğini temellendiren transandantal tamalgı birliğine bağlar.

    Kaynak: Bonevac, D. (1993). “Kant’s Copernican Revolution.” In R. C. Solomon & K. M. Higgins (eds.), The Age of German Idealism (Routledge History of Philosophy, Vol. VI), ch. 2. London: Routledge. ↗

  4. "Varlık gerçek bir yüklem değildir" ne anlama gelir?
    1. Hiçbir şey gerçekten var değildir
    2. 'Tanrı vardır' analitiktir
    3. Varoluş kavrama içerik eklemez; kavramı deneyimle ilişkilendirir
    4. Varoluş en yetkin özelliktir
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: C) Varoluş kavrama içerik eklemez; kavramı deneyimle ilişkilendirir

    Bir dolar kavramı ile var olan bir dolar kavramının içeriği aynıdır. Bir şeyin var olduğunu söylemek, anlama yetisiyle ve mümkün deneyimle bir ilişki bildirir; varoluş tanımdan çıkarılamaz. Kant'a göre tüm varoluş yargıları sentetiktir, yani B yanlıştır; D Anselmus'un varsayımıdır.

    Kaynak: Bonevac, D. (1993). “Kant’s Copernican Revolution.” In R. C. Solomon & K. M. Higgins (eds.), The Age of German Idealism (Routledge History of Philosophy, Vol. VI), ch. 2. London: Routledge. ↗

Orta

  1. Descartes'ın kötü cini geleneksel şüpheci argümanlardan neden daha ileri gider?
    1. Yalnızca duyulardan şüphe eder
    2. Mantık ve matematiği bile şüpheli kılar
    3. Tanrı'nın var olmadığını kanıtlar
    4. Düşündüğümüzü reddeder
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Mantık ve matematiği bile şüpheli kılar

    Sextus ve Cicero duyusal bilgiyi sorguladı. Zihni gerçeklikle sistematik olarak uyumsuz kılan bir aldatıcı a priori bilgiyi de tehdit eder ve böylece Augustinus'un aydınlatmasını sarsar.

    Kaynak: Bonevac, D. (1993). “Kant’s Copernican Revolution.” In R. C. Solomon & K. M. Higgins (eds.), The Age of German Idealism (Routledge History of Philosophy, Vol. VI), ch. 2. London: Routledge. ↗

  2. Düşünce nesneyi kuruyorsa sonuç neden 'düşünmek onu öyle yapar' keyfiliği değildir?
    1. Çünkü Tanrı düşüncelerimizi denetler
    2. Çünkü kurma, kategorilere göre kurallı biçimde gerçekleşir
    3. Çünkü nesneler düşüncelerimize neden olur
    4. Çünkü hayal gücü her zaman güvenilirdir
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Çünkü kurma, kategorilere göre kurallı biçimde gerçekleşir

    Kurallar bilgiyi, hatta a priori bilgiyi mümkün kılar, çünkü nesneleri kurarken izlediğimiz kuralları keşfedebiliriz. Serbest birleştirme (altın dağ) bilgi vermez.

    Kaynak: Bonevac, D. (1993). “Kant’s Copernican Revolution.” In R. C. Solomon & K. M. Higgins (eds.), The Age of German Idealism (Routledge History of Philosophy, Vol. VI), ch. 2. London: Routledge. ↗

  3. 'Rasyonel psikoloji' ('düşünüyorum'dan çıkarılan ruh kuramı) neden imkânsızdır?
    1. Çünkü 'ben' düşüncelerimize eşlik etmez
    2. Çünkü 'ben'i basit töz olarak tasarlamak, onun öyle olduğunu göstermez
    3. Çünkü ruh yalnızca duyularla bilinir
    4. Çünkü Hume benliğin töz olduğunu kanıtladı
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Çünkü 'ben'i basit töz olarak tasarlamak, onun öyle olduğunu göstermez

    Tasarımdan şeyin kendisine geçmek bir safsatadır ve şüphecinin itirazını yeniden açar. Transandantal 'ben' 'tamamen boş'tur; tüm kavramlara eşlik eden çıplak bir bilinçtir.

    Kaynak: Bonevac, D. (1993). “Kant’s Copernican Revolution.” In R. C. Solomon & K. M. Higgins (eds.), The Age of German Idealism (Routledge History of Philosophy, Vol. VI), ch. 2. London: Routledge. ↗

Zor

  1. Kant'a göre aşağıdakilerden hangisi dogmatizmin bir bileşenidir?
    1. Gerçekçilik
    2. Aşkınlık
    3. Akılcılık
    4. Yukarıdakilerin hepsi
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: D) Yukarıdakilerin hepsi

    Dogmatizm (Descartes, Leibniz) üçünü birleştirir: düşünce nesnel gerçekliği keşfedebilir (gerçekçilik), bilgi deneyimin ötesine uzanabilir (aşkınlık), doğuştan kavramlar ve sentetik a priori doğrular vardır (akılcılık).

    Kaynak: Bonevac, D. (1993). “Kant’s Copernican Revolution.” In R. C. Solomon & K. M. Higgins (eds.), The Age of German Idealism (Routledge History of Philosophy, Vol. VI), ch. 2. London: Routledge. ↗

  2. Aşağıdakilerden hangisi öznel dedüksiyondaki üç sentezden biri DEĞİLDİR?
    1. Sezgide kavrama
    2. Hayal gücünde yeniden üretme
    3. Kavramda tanıma
    4. İlahi zihnin aydınlatması
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: D) İlahi zihnin aydınlatması

    Aydınlatma, Augustinus'un Platon sorununa çözümüdür; Kant'ın modeline ait değildir. Kant'ın üç edimi: duyu verisini tek duyumlara bağlamak, duyumları aynı nesneye ait olarak ilişkilendirmek ve bir kavram (kural) altında birleştirmek.

    Kaynak: Bonevac, D. (1993). “Kant’s Copernican Revolution.” In R. C. Solomon & K. M. Higgins (eds.), The Age of German Idealism (Routledge History of Philosophy, Vol. VI), ch. 2. London: Routledge. ↗

  3. Kant'a göre aşağıdakilerden hangisi hakkında gerçek bilgimiz olabilir?
    1. Basit bir töz olarak ruh
    2. Kendinde şeyler
    3. İlk neden yoluyla Tanrı'nın varlığı
    4. Yukarıdakilerin hiçbiri
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: D) Yukarıdakilerin hiçbiri

    Üçü de mümkün deneyimin ötesindedir. 'Ben' bilinen bir töz değil, boş bir eşlik eden bilinçtir; kategoriler yalnızca duyu verisinden sentezlediğimiz nesnelere uygulanır; nedenselliğin duyulur dünya dışında anlamı yoktur.

    Kaynak: Bonevac, D. (1993). “Kant’s Copernican Revolution.” In R. C. Solomon & K. M. Higgins (eds.), The Age of German Idealism (Routledge History of Philosophy, Vol. VI), ch. 2. London: Routledge. ↗