Yabancılaşma, birbirine ait olan özne ile nesne arasındaki sorunlu ayrılıktır: kişinin emeğine, ürününe, başkalarına ya da kendine yabancılaşması. Rousseau, Hegel, Feuerbach ve Marx’tan varoluşçulara ve Rahel Jaeggi’ye uzanan kavram, modern yaşamın eleştirisinde merkezî bir yer tutar.
Rousseau’da: başkalarının gözündeki değerimize bağlı benlik sevgisi; azınca yabancılaştırır.
Sorular ve açıklamalı cevaplar
Bu konuda 34 soru var; burada 10 örnek ve açıklamaları duruyor. Tamamı için teste başlayın.
Kolay
Yabancılaşmanın temel fikri nedir?
Her türlü üzüntü duygusu
Yabancı bir ülkede yaşamak
Birbirine ait olan bir özne ile nesne arasındaki sorunlu ayrılık
Mülkün yasal olarak satılması
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C) Birbirine ait olan bir özne ile nesne arasındaki sorunlu ayrılık
Yabancılaşmanın üç öğesi vardır: bir özne, bir nesne (bir şey, başka biri ya da kişinin kendisi) ve ikisi birbirine ait olduğu için sorunlu olan bir ayrılık.
Kaynak: Leopold, D. (2018/2022). “Alienation.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 30 August 2018; substantive revision 6 October 2022. ↗
fremd (“yabancı”) sözcüğünden türeyen ve yabancılaşma için kullanılan Almanca terim hangisidir?
Aufhebung
Entfremdung
Verdinglichung
Sittlichkeit
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B) Entfremdung
Entfremdung yabancılaşma demektir. Hegel Entäusserung’u genellikle mülkün devri için kullanırdı; Verdinglichung şeyleşme, Aufhebung ise aşma-koruma (sublation) demektir.
Kaynak: Leopold, D. (2018/2022). “Alienation.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 30 August 2018; substantive revision 6 October 2022. ↗
Aşağıdakilerden hangisi Marx’ın 1844 Elyazmaları’ndaki yabancılaşmış emeğin dört yönünden biri DEĞİLDİR?
Üründen yabancılaşma
Üretken etkinlikten yabancılaşma
Diğer insanlardan yabancılaşma
İnsan doğasından (tür varlığından) yabancılaşma
Tanrı’dan yabancılaşma
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: E) Tanrı’dan yabancılaşma
Marx’ın dört yönü ürün, etkinlik, diğer insanlar ve insan doğasıdır. Tanrı’dan uzaklaşma eski teolojik anlamdır; Feuerbach dinin kendisini bir yabancılaşma biçimi olarak yeniden yorumladı.
Kaynak: Leopold, D. (2003/2025). “Karl Marx.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 26 August 2003; substantive revision 27 March 2025. ↗
Hegel yabancılaşmanın karşıtı için hangi imgeyi kullanır?
Dağa tırmanmak
Denize yolculuk
Dünyada “evinde” olmak
Kilitli bir oda
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C) Dünyada “evinde” olmak
“Evinde” (zu Hause) olmak, toplumsal dünyayı kendine ait olarak tanımak demektir. Bu imge sonraki yabancılaşma tartışmalarının hepsinde dolaşır.
Kaynak: Leopold, D. (2018/2022). “Alienation.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 30 August 2018; substantive revision 6 October 2022. ↗
Orta
Doğru mu Yanlış mı: Ailesine tamamen gömülmüş ve bağımlı bir kişi, bu yüzden ailesine yabancılaşmıştır.
Doğru
Yanlış
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B) Yanlış
Yanlış. Böyle aşırı bütünleşme sağlıksız olabilir, ama yabancılaşma değildir; çünkü yabancılaşma her zaman bir şeyden ayrılığı içerir. Her kötü ilişki yabancılaşma değildir.
Kaynak: Leopold, D. (2018/2022). “Alienation.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 30 August 2018; substantive revision 6 October 2022. ↗
Marx için üründen yabancılaşma ne demektir?
İşçiler ürettikleri şeyin tasarımını beğenmez
İşçiler sahip olmadıkları ve denetleyemedikleri şeyler üretir; bu şeyler onlara hükmetmeye başlar
Ürünler kalitesizdir
İşçiler çok fazla tüketir
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B) İşçiler sahip olmadıkları ve denetleyemedikleri şeyler üretir; bu şeyler onlara hükmetmeye başlar
Ürün kapitaliste aittir; işçilerin kendi geçmiş emeği sermaye olarak karşılarına yabancı bir güç gibi çıkar.
Kaynak: Leopold, D. (2003/2025). “Karl Marx.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 26 August 2003; substantive revision 27 March 2025. ↗
Marx’ın dört yönü arasında insan doğasından yabancılaşma neden özel bir rol oynar?
Çünkü işçilerin hissettiği tek yön odur
Çünkü yalnızca kapitalistlere uygulanır
Çünkü topluluk ve özgür yaratıcı çalışma kapasitelerinin engellenmesi, diğer ayrılıkları kötü kılan şeydir
Çünkü sonradan Engels tarafından eklenmiştir
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C) Çünkü topluluk ve özgür yaratıcı çalışma kapasitelerinin engellenmesi, diğer ayrılıkları kötü kılan şeydir
İnsan doğası ölçütü sağlar: Üründen, etkinlikten ve diğerlerinden ayrılık, özgür, bilinçli ve ortak etkinliği engellediği için işlevsizdir.
Kaynak: Leopold, D. (2003/2025). “Karl Marx.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 26 August 2003; substantive revision 27 March 2025. ↗
Zor
Marx’ın Feuerbach’ın dinsel yabancılaşma açıklamasına yönelttiği temel eleştiri neydi?
Dinin hiç de yabancılaşma olmadığı
Feuerbach’ın fazla materyalist olduğu
Yabancılaşmanın yalnızca daha iyi argümanlarla sona erdirilebileceği
İnsanların neden dinsel yabancılaşmaya düştüğünü, yani toplumsal koşulları açıklamadığı
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: D) İnsanların neden dinsel yabancılaşmaya düştüğünü, yani toplumsal koşulları açıklamadığı
Marx’a göre din bir belirtidir: İnsanlar gerçek toplumsal dünyaları katlanılmaz olduğu için hayali avuntuya ihtiyaç duyar. Önemli olan yalnızca fikirleri eleştirmek değil, o dünyayı değiştirmektir.
Kaynak: Leopold, D. (2003/2025). “Karl Marx.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 26 August 2003; substantive revision 27 March 2025. ↗
Ne nesnel ne de öznel yabancılaşmanın olduğu bir geleceği kimler hedefler?
Sartre ve Camus
Yalnızca Marcuse ve Adorno
Hegel ve Marx
Railton ve Williams
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C) Hegel ve Marx
Hegel de Marx da insanların dünyada kendini evinde hissettiği bir durumu amaçlar, ama farklı yollarla: Hegel için tutumların, Marx için toplumun değişmesiyle.
Kaynak: Leopold, D. (2018/2022). “Alienation.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 30 August 2018; substantive revision 6 October 2022. ↗
Bu diyalektik şemada yabancılaşma aşamasında ne kazanılır?
Hiçbir şey; tamamen kayıptır
Bireysellik: topluluk içinde yutulmaktan kurtuluş
Dinî inanç
Doğaya dönüş
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B) Bireysellik: topluluk içinde yutulmaktan kurtuluş
Yabancılaşma her zaman bir kayıp içerir, ama değerli bir şey de kazandırabilir. Kazanılan bireysellik, Hegel’in aufheben’inde (aşma, koruma, yükseltme) olduğu gibi üçüncü aşamada korunur.
Kaynak: Leopold, D. (2018/2022). “Alienation.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 30 August 2018; substantive revision 6 October 2022. ↗