Tanınma, bir kişinin ya da grubun değerli ve hak sahibi biri olarak onaylanmasıdır; özü karşılıklılıktır. Fichte ve Hegel’den Honneth, Taylor ve Fraser’a uzanan bu kavram, kimliğin başkalarına bağlı olduğunu ve adaletsizliğin yalnızca ekonomik değil kültürel de olabileceğini gösterir.
Kişiyi küçültülmüş ya da çarpık bir imgeye hapseden tanıma biçimi.
katılım eşitliği
Fraser’da: herkesin toplumsal yaşama eşitler olarak katılabilmesi; adaletin ölçütü.
öz saygı
Honneth’te: hak sahibi olarak tanınmaktan doğan kendine ilişki.
özdeğer
Honneth’te: katkılarının toplumca değerli bulunmasından doğan kendine ilişki.
Sorular ve açıklamalı cevaplar
Bu konuda 35 soru var; burada 10 örnek ve açıklamaları duruyor. Tamamı için teste başlayın.
Kolay
Tanınma kavramının özünde ne vardır?
Tek yanlı hoşgörü
Karşılıklılık
Piyasa mübadelesi
Otoriteye itaat
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B) Karşılıklılık
Tanınma karşılıklıdır: Ancak benim de tanıdığım biri tarafından gerektiği gibi tanınabilirim. Ayrıca olumlu bir değerlendirme içerir ve hem normatif hem psikolojik bir yanı vardır.
Kaynak: Iser, M. (2013/2026). “Recognition.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 23 August 2013; substantive revision 27 July 2026. ↗
Honneth’in üç tanınma biçimi hangileridir?
Aile, sivil toplum, devlet
İnanç, umut, merhamet
Sevgi, hukuki saygı, toplumsal takdir
Özgürlük, eşitlik, kardeşlik
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C) Sevgi, hukuki saygı, toplumsal takdir
Honneth sevgiyi (yakın ilişkiler), saygıyı (eşit haklar) ve takdiri (değer verilen katkılar) ayırır. “Aile, sivil toplum, devlet” Hegel’in Hukuk Felsefesi’ndeki kurumsal düzendir; Honneth ondan beslenir.
Kaynak: Iser, M. (2013/2026). “Recognition.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 23 August 2013; substantive revision 27 July 2026. ↗
Hegel’in efendi–köle diyalektiği üzerine olan ve 1947’de yayımlanan dersleri Sartre ile Lacan’ı kimin etkiledi?
Alexandre Kojève
Louis Althusser
Frantz Fanon
Charles Taylor
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: A) Alexandre Kojève
Kojève’in Paris dersleri tanınma mücadelesini Fransız düşüncesinin merkezine taşıdı. Sartre’ın Varlık ve Hiçlik’i (1943) ve Lacan’ın psikanalizi bu derslerin izini taşır.
Kaynak: Iser, M. (2013/2026). “Recognition.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 23 August 2013; substantive revision 27 July 2026. ↗
Kara Deri, Beyaz Maskeler’de (1952) Hegel’in tanınma diyalektiğini sömürgeci ırkçılığa uygulayan yazar kimdir?
Louis Althusser
Judith Butler
Frantz Fanon
George Herbert Mead
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C) Frantz Fanon
Fanon’a göre sömürgeleştirilenler karşılıklı tanınmadan yoksun bırakılır: Sömürgeci tanınma değil, emek ister. Mead (1934) ise Honneth’in sonradan kullandığı benliğin sosyal-psikolojik açıklamasını verdi.
Kaynak: Iser, M. (2013/2026). “Recognition.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 23 August 2013; substantive revision 27 July 2026. ↗
Orta
Honneth’e göre tanınma ile kendine ilişki arasındaki hangi eşleştirme doğrudur?
Sevgi → öz saygı; haklar → özdeğer; takdir → özgüven
Sevgi → özdeğer; haklar → özgüven; takdir → öz saygı
Sevgi → özgüven; haklar → özdeğer; takdir → öz saygı
Sevgi → özgüven; haklar → öz saygı; takdir → özdeğer
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: D) Sevgi → özgüven; haklar → öz saygı; takdir → özdeğer
Sevilmek temel özgüveni, eşit hakların sahibi olmak öz saygıyı, katkılarının değer görmesi özdeğeri kazandırır.
Kaynak: Iser, M. (2013/2026). “Recognition.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 23 August 2013; substantive revision 27 July 2026. ↗
Doğal Hukukun Temeli’nde (1796) Fichte’nin tanınma kuramına katkısı nedir?
Kişi özgürlüğünün ancak bir başkası onu özgürce eylemeye “çağırdığında” farkına varır; bu karşılıklılık gerektirir
Tanınma iki bilinç arasında ölümüne bir mücadeledir
Tanınma adil kurumlarca dağıtılan birincil bir maldır
İdeoloji bireyleri özne olarak “çağırarak” tanır
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: A) Kişi özgürlüğünün ancak bir başkası onu özgürce eylemeye “çağırdığında” farkına varır; bu karşılıklılık gerektirir
Fichte’nin “çağrı”sı öz-bilinci başka bir özgür varlığa bağlar ve bu bağ karşılıklıdır. Ölüm-kalım mücadelesi Hegel’e, birincil mallar Rawls’a, ideolojik “çağırma” Althusser’e aittir.
Kaynak: Iser, M. (2013/2026). “Recognition.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 23 August 2013; substantive revision 27 July 2026. ↗
Hegel Jena döneminde kimin doğa durumu anlatısını bir “tanınma mücadelesi” olarak yeniden yorumladı?
Locke
Kant
Rousseau
Hobbes
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: D) Hobbes
Hegel, Hobbes’un herkesin herkese karşı savaşını tersine çevirir: İnsanlar yalnızca hayatta kalmak için değil, tanınmak için de savaşır. Rousseau’nun İkinci Söylev’i de temanın köklerindendir; ama Jena’daki yeniden yorum Hobbes’u hedef alır.
Kaynak: Iser, M. (2013/2026). “Recognition.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 23 August 2013; substantive revision 27 July 2026. ↗
Zor
Potamias’a göre Lukács’ın şeyleşme kavramı efendi–köle diyalektiğiyle nasıl bir paralellik taşır?
Efendi köleye bağımlı olduğu gibi kapitalist de tüketicilere bağımlıdır
Şeyleşme efendinin ölüm korkusudur
Köle efendinin amaçlarını içselleştirdiği gibi işçiler de sermayenin amaçlarını içselleştirir ve kendilerini şey olarak görmeye başlar
İşçiler dünyayı kendilerinin ürettiğini anlar anlamaz şeyleşme sona erer
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C) Köle efendinin amaçlarını içselleştirdiği gibi işçiler de sermayenin amaçlarını içselleştirir ve kendilerini şey olarak görmeye başlar
Taylorcu ve Fordist üretimde işçiler, kölenin efendininkini benimsemesi gibi sermayenin amaçlarını kendi amaçları olarak benimser. Salt kavrayış bunu sona erdirmez; şeyleşmeden kurtulmak üretimde başlayan bir pratik gerektirir.
Kaynak: Potamias, S. (2024). “The Hegelian Master–Slave Dialectic in History and Class Consciousness.” Open Philosophy 7(1), 20240012. DOI: 10.1515/opphil-2024-0012 (CC BY 4.0). ↗
Robert Brandom Hegelci tanınmayı esas olarak nasıl okur?
Sevgiye yönelik psikolojik bir ihtiyaç
Normatif bir tutum: başkalarını yetki ve sorumluluk sahibi saymak; normları bu kurar
Ekonomik mallar üzerine bir mücadele
Devletler arasında hukuki bir usul
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B) Normatif bir tutum: başkalarını yetki ve sorumluluk sahibi saymak; normları bu kurar
Brandom’a göre yükümlü ya da yetkili olmak gibi normatif statüler yalnızca karşılıklı tanıma tutumlarıyla var olur. Bu, duygusal ihtiyaçların değil, normların kuramıdır.
Kaynak: Iser, M. (2013/2026). “Recognition.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published 23 August 2013; substantive revision 27 July 2026. ↗
Potamias’a göre burjuva tüketici tutumu efendininkine benzer, çünkü:
Doğru cevap: A) Durağan ve diyalektik karşıtıdır: emeğin biçimlendirici deneyimini yaşamadan ürünlerin tadını çıkarır
Yalnızca kölenin işlediğini tüketen Hegel’in efendisi gibi burjuva da dünyaya tüketici olarak bağlanır ve bu yüzden gelişemez. Gelişim emek verenlerdedir.
Kaynak: Potamias, S. (2024). “The Hegelian Master–Slave Dialectic in History and Class Consciousness.” Open Philosophy 7(1), 20240012. DOI: 10.1515/opphil-2024-0012 (CC BY 4.0). ↗