voyages labs🦉 Felsefe Kulübü English
Varoluşçuluk

Varoluşçuluk

1840’lar–1960’lar · akım · 30 soru (kolay 5 · orta 17 · zor 8)

Varoluşçuluk, insanın önceden belirlenmiş bir özü olmadığını, kendini seçimleriyle oluşturduğunu savunan düşünce akımıdır. Kierkegaard ve Nietzsche’den Heidegger, Sartre, Beauvoir ve Camus’ye uzanır; özgürlük, kaygı, sorumluluk, sahicilik ve saçma temalarını işler.

Bu konuda 10 soru çöz →Tüm konularla test

Ana fikirler

Düşünürler

Søren Kierkegaard
Søren Kierkegaard1813–1855

Tekil bireyin, kaygının ve imanın düşünürü; varoluşçuluğun öncüsü.

Ana eser: Korku ve Titreme (1843)

Martin Heidegger
Martin Heidegger1889–1976

Dasein, dünya-içinde-olmak ve sahicilik kavramlarını geliştirdi.

Ana eser: Varlık ve Zaman (1927)

Karl Jaspers
Karl Jaspers1883–1969

Ölüm, acı ve suç gibi “sınır durumları”nı inceledi.

Ana eser: Felsefe (1932)

Jean-Paul Sartre
Jean-Paul Sartre1905–1980

“Varoluş özden önce gelir”; radikal özgürlük ve kötü niyet.

Ana eser: Varlık ve Hiçlik (1943)

Simone de Beauvoir
Simone de Beauvoir1908–1986

Varoluşçu etiği ve kadınlığın toplumsal kuruluşunu inceledi.

Ana eser: İkinci Cins (1949)

Albert Camus
Albert Camus1913–1960

Saçma ve başkaldırı üzerine yazdı; varoluşçu etiketini kabul etmedi.

Ana eser: Sisifos Söyleni (1942)

Maurice Merleau-Ponty
Maurice Merleau-Ponty1908–1961

Bedenlenmiş algıyı felsefenin merkezine taşıdı.

Ana eser: Algının Fenomenolojisi (1945)

Kavramlar

varoluş özden önce gelir
İnsan önce vardır, ne olduğunu sonra seçimleriyle belirler.
kötü niyet
Sartre’da: olgusallığı ya da özgürlüğü inkâr ederek kendini kandırma.
olgusallık
Bedenimiz, geçmişimiz ve durumumuz gibi seçmediğimiz verililer.
aşkınlık
Varoluşçulukta: verilileri aşıp onlara anlam verme gücü.
Dasein
Heidegger’de: kendini yorumlayan insan varoluş tarzı.
herkes
Heidegger’de: bireyi sürükleyen anonim, uyumcu kamusal dünya.
kaygı
Bir nesneye değil, kişinin kendi özgürlüğüne yönelik huzursuzluk.
saçma
Camus’de: insanın anlam arayışı ile sessiz dünya arasındaki uçurum.
iman sıçraması
Kierkegaard’da: akılla temellendirilemeyen imana kişisel adım.
sınır durumları
Jaspers’te: ölüm, acı, suç, mücadele gibi kaçılamayan durumlar.

Sorular ve açıklamalı cevaplar

Bu konuda 30 soru var; burada 10 örnek ve açıklamaları duruyor. Tamamı için teste başlayın.

Kolay

  1. “Varoluşçuluk” sözcüğünü 1943’te ilk kim kullandı?
    1. Jean-Paul Sartre
    2. Gabriel Marcel
    3. Søren Kierkegaard
    4. Martin Heidegger
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Gabriel Marcel

    Sözcüğü Gabriel Marcel türetti; Sartre ve Beauvoir sonra benimsedi. Öncüler sayılan Kierkegaard ve Nietzsche onu hiç kullanmadı.

    Kaynak: Aho, K. (2023). “Existentialism.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. ↗

  2. Hangi düşünürler kendilerini açıkça varoluşçu olarak adlandırdı?
    1. Kierkegaard ve Nietzsche
    2. Heidegger ve Jaspers
    3. Sartre ve Beauvoir
    4. Camus ve Merleau-Ponty
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: C) Sartre ve Beauvoir

    Etiketi yalnızca Sartre ve Beauvoir kabul etti. Camus açıkça reddetti.

    Kaynak: Aho, K. (2023). “Existentialism.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. ↗

  3. Hangi slogan genellikle varoluşçuluğun birleştirici ilkesi sayılır?
    1. Düşünüyorum, öyleyse varım
    2. Varoluş özden önce gelir
    3. Tanrı öldü
    4. Hakikat bütündür
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Varoluş özden önce gelir

    İnsanın önceden sabit bir doğası yoktur; kendini ne yaparsa o olur. Sartre bunu varoluşçuluğun ilk ilkesi saydı.

    Kaynak: Aho, K. (2023). “Existentialism.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. ↗

  4. “Cehennem başkalarıdır” repliği Sartre’ın hangi oyunundadır?
    1. Sinekler
    2. Gizli Oturum (Huis clos)
    3. Kirli Eller
    4. Bulantı
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Gizli Oturum (Huis clos)

    Gizli Oturum (1944): Birlikte kapana kısılmış üç kişi bakışlarıyla birbirine işkence eder. Bulantı oyun değil, romandır.

    Kaynak: Aho, K. (2023). “Existentialism.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. ↗

Orta

  1. Sartre “varoluş özden önce gelir” fikrini geniş bir kitleye hangi konferansında sundu?
    1. Varoluşçuluk Bir Hümanizmdir (1945)
    2. Varlık ve Zaman (1927)
    3. Sisifos Söyleni (1942)
    4. Korku ve Titreme (1843)
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: A) Varoluşçuluk Bir Hümanizmdir (1945)

    1945’teki Paris konferansı (1946’da yayımlandı) varoluşçuluğu kamusal bir olgu yaptı. Heidegger fikrin bir versiyonunu Varlık ve Zaman’da dile getirmişti.

    Kaynak: Aho, K. (2023). “Existentialism.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. ↗

  2. Heidegger’in Varlık ve Zaman’ında (1927) Dasein nedir?
    1. Düşünen bir töz
    2. Kendine özgü insan varoluş tarzı, kendini yorumlayan bir etkinlik
    3. Tanrı
    4. Devlet
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Kendine özgü insan varoluş tarzı, kendini yorumlayan bir etkinlik

    Dasein (“orada-olmak”) özellikleri olan bir şey değil, her zaman zaten bir dünyanın içinde kendini anlama etkinliğidir.

    Kaynak: Aho, K. (2023). “Existentialism.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. ↗

  3. Heidegger das Man (“herkes”) ile neyi kasteder?
    1. Egemen sınıf
    2. İçine sürüklendiğimiz uyumcu kamusal normlar dünyası
    3. Belirli bir düşman grubu
    4. İnsanlığın geleceği
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) İçine sürüklendiğimiz uyumcu kamusal normlar dünyası

    Şeyleri “herkesin yaptığı gibi” yapar, yargılar ve severiz. Bu anonim uyum kendi kendimizi belirlememizi köreltir.

    Kaynak: Aho, K. (2023). “Existentialism.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. ↗

Zor

  1. Ölümcül Hastalık Umutsuzluk’ta (1849) Kierkegaard benliği nasıl tanımlar?
    1. Düşünen bir töz
    2. Kendisiyle ilişki kuran bir ilişki
    3. Bir algılar demeti
    4. Bir toplumsal rol
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Kendisiyle ilişki kuran bir ilişki

    Benlik bir şey değil, kendisiyle süregiden bir ilişki kurma etkinliğidir; umutsuzluk bu etkinlikteki bir bozukluktur.

    Kaynak: Aho, K. (2023). “Existentialism.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. ↗

  2. Kierkegaard’a göre “gerçek özne” hangisidir?
    1. Bilimin bilen öznesi
    2. Etik olarak var olan özne
    3. Devlet
    4. Genel olarak insanlık
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Etik olarak var olan özne

    Bilimsel Olmayan Sonuç Notu’nda (1846) önemli olanın tarafsız bilgi değil, bireyin nasıl yaşadığı olduğunu vurgular.

    Kaynak: Aho, K. (2023). “Existentialism.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. ↗

  3. Heidegger başkalarını önemsemenin iki yolunu ayırır. Hangisi sahici olanıdır?
    1. “Araya atlamak”: onların sorumluluğunu üstlenmek
    2. “Önden atlamak”: seçme özgürlüklerini onlara geri vermek
    3. Onları görmezden gelmek
    4. Onlara hükmetmek
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) “Önden atlamak”: seçme özgürlüklerini onlara geri vermek

    Araya atlamak başkalarını bağımlı kılabilir; önden atlamak ise onların kendi olanaklarıyla yüzleşmesine yardım eder.

    Kaynak: Aho, K. (2023). “Existentialism.” In E. N. Zalta & U. Nodelman (eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. ↗